Hướng dẫn chi tiết quy trình để viết sách bán chạy (best seller)

Viết sách bán chạy, nghe đến từ này chắc nhiều bạn tác giả tương lai cảm thấy hơi khó khăn vì thị trường sách như một đại dương rộng lớn đúng không nhỉ?

Đối với mình, sách là di sản để lại cho đời. Sách không chỉ là một sản phẩm tri thức. Sách là di sản mà một con người để lại cho người thân, cho cộng đồng, cho xã hội ngay cả khi họ không còn ở đó nữa.

Rất nhiều người mang trong mình một ước mơ rằng: “Một ngày nào đó, mình sẽ viết một cuốn sách, một ngày nào đó mình muốn có tên xuất hiện ở bìa sách,…”

Nhưng cũng chính rất nhiều người trong số đó… không bao giờ bắt đầu.
Nỗi sợ phổ biến nhất không phải là thiếu kiến thức, mà là:

• Sợ mình không đủ giỏi

• Sợ viết ra không ai đọc

• Sợ bị đánh giá

• Sợ không bán được

• Và sâu hơn nữa là sợ đối diện với chính mình qua từng con chữ

Mình cũng từng giống bạn, cũng ước mơ trước năm 30 tuổi có tên mình ở bìa sách. Rồi mình cũng do dự, cũng sợ hãi, cũng không biết nên bắt đầu từ đâu…

Chính vì mình đã từng như thế, và nhiều tác giả nhắn cho mình cùng nhiều nỗi sợ như thế, nên mình muốn chia sẻ nhiều hơn trong bài viết này về quy trình để viết sách bán chạy mà bạn chắc chắn sẽ làm được.

Mình muốn nói về một quy trình thực tế, có thể áp dụng, để bạn không chỉ viết xong sách, mà còn viết một cuốn sách bán chạy, đúng nghĩa về mặt thương mại và giá trị trao đi cộng đồng.

Vì sao viết sách chưa bao giờ là điều “xa xỉ”

Viết sách là liệu pháp “Self-therapy” 

Trong tâm lý học hiện đại, viết không chỉ là một kỹ năng biểu đạt, mà còn được xem như một hình thức trị liệu tinh thần có cơ sở khoa học, thường được gọi là expressive writing (viết diễn đạt cảm xúc).

Một trong những nghiên cứu nền tảng thuộc lĩnh vực này đến từ James W. Pennebaker, giáo sư tâm lý học tại Đại học Texas. Ông là tác giả hoặc đồng tác giả của 12 cuốn sách và hơn 300 bài báo khoa học, đồng thời nhận được nhiều giải thưởng và danh hiệu uy tín về nghiên cứu và giảng dạy.

Từ những năm 1980, ông và cộng sự đã tiến hành nhiều thí nghiệm yêu cầu người tham gia viết trong khoảng 15-20 phút mỗi ngày về những trải nghiệm cảm xúc sâu sắc nhất của họ. Kết quả cho thấy, việc viết đều đặn giúp giảm căng thẳng tâm lý, cải thiện sức khỏe tinh thần và tăng khả năng tự nhận thức.

Vì sao viết lại có tác động mạnh mẽ như vậy?

Thứ nhất, khi viết đủ sâu, con người buộc phải sắp xếp lại trải nghiệm sống. Những ký ức đau buồn vốn tồn tại dưới dạng cảm xúc rời rạc, hỗn loạn, dần được chuyển thành câu chuyện có trật tự, có nguyên nhân và hệ quả. Quá trình này giúp não bộ xử lý trải nghiệm theo cách logic hơn, từ đó làm giảm áp lực tâm lý.

Thứ hai, viết giúp con người đối diện với những niềm tin giới hạn mà trước đó họ không nhận ra. Khi đặt suy nghĩ lên trang giấy, nhiều người lần đầu nhìn thấy những câu chuyện họ đã vô thức kể về bản thân suốt nhiều năm, chẳng hạn như “tôi không đủ giỏi” hay “tôi luôn thất bại”. Việc nhận diện được những niềm tin này chính là bước đầu của sự chuyển hóa nội tâm.

Cuối cùng, viết giúp con người nhìn rõ hành trình sống của chính mình. Khi đọc lại những gì đã viết, nhiều người nhận ra họ đã vượt qua nhiều điều hơn họ tưởng. Từ đó, họ chuyển từ vai trò nạn nhân của hoàn cảnh sang người quan sát và dẫn dắt câu chuyện đời mình.

Không ít tác giả chia sẻ rằng: “Cuốn sách đầu tay đã thay đổi chính tôi trước khi thay đổi người đọc.”

Bởi lẽ, viết sách không chỉ để dạy người khác, mà còn là một hành trình trưởng thành cá nhân sâu sắc, nơi người viết học cách hiểu mình, chữa lành và bước sang một phiên bản rõ ràng hơn của chính mình.

Cuốn sách “Bao la dịu dàng” ra đời trong trường hợp như thế. Tác giả đã có những khoảng thời gian khó khăn với chính mình nhưng lúc viết sách, đồng hành cùng Hạnh và team DIMI BOOK đã giúp tác giả tạo nên được một cuốn sách đầu tay với rất nhiều cảm xúc. 

Tác giả đã chia sẻ với mình như này: “Viết sách đã đưa em ra khỏi lối mòn trong công việc hàng ngày, dù em ngồi loay hoay mấy tiếng chỉ để hoàn thiện một đoạn văn nhưng em không thấy chán ghét việc viết chút nào cả. Thấy lòng lắng lại nhiều.” 

Có thể lý do ban đầu bạn viết không phải để trị liệu nhưng khi thực sự bắt đầu, bạn sẽ nhận ra mình đã trở nên tốt hơn, đã có những phút giây lắng lòng lại để tìm về với con người bên trong. Từ đó nhận ra mình đang ở trong cảm xúc như thế nào với thực tại. 

Viết sách là cách để lại di sản bền vững cho nhân loại 

Bạn có bao giờ đọc những cuốn sách mà tác giả đã không còn trên cuộc đời này nữa chưa nhỉ?

Ví dụ như cuốn Đắc Nhân Tâm, tác giả Dale Carnegie qua đời năm 1955, nhưng cuốn sách không vì thế mà mất đi giá trị, bằng chứng là đến nay độc giả vẫn đang đọc về tác phẩm này. Di sản này đã in với hơn 30 triệu bản và dịch ra hơn 40 ngôn ngữ trên toàn thế giới. 

Ví dụ như cuốn Nhà Giả Kim. Dù Paulo Coelho đã qua đời nhưng tác phẩm này thường được trích dẫn như một cuốn sách truyền cảm hứng vượt thời gian, được dịch ra hàng chục ngôn ngữ khác nhau trên thế giới. 

Và còn rất nhiều cuốn sách nữa nếu để ý đến thông tin tác giả bạn sẽ thấy được điều này.

Lịch sử đã chứng minh, con người có thể rời khỏi thế giới này, nhưng sách thì không. Những cuốn sách được viết bằng tư duy, trải nghiệm và sự chân thành vẫn tiếp tục sống, tiếp tục đối thoại với các thế hệ sau, trở thành di sản tri thức vượt qua cả giới hạn thời gian lẫn sự hữu hạn của đời người.

Mới gần đây thôi, mình nhận được thông tin từ một khách hàng, anh ấy bảo làm sách cho bố, bố đang bệnh rất nặng sợ không qua khỏi nên muốn làm thật nhanh cuốn sách cũng là dịp kỷ niệm 70 năm thành lập Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex). 

Đây là dòng tin nhắn anh ấy nhắn cho mình:

Cuốn sách không phải để bán mà là một di sản ghi lại hành trình tuổi trẻ đầy nhiệt huyết cống hiến vì công việc cũng như những dòng thơ biết ơn gia đình đã luôn ở bên tác giả cho đến những giây phút cuối đời. 

Cuốn sách ra đời sẽ sống cuộc đời của nó theo nhiều cách khác nhau. Tất nhiên sẽ chẳng có 100% cuốn sách được viết ra đều trở thành sách bán chạy nhưng trên hết, khi đứa con tinh thần ra đời, mọi sự thay đổi về đời sống tinh thần cũng theo đó mà biến đổi theo chiều hướng tích cực hơn.

Trong thời đại số, chúng ta tạo ra nội dung mỗi ngày. Bài viết xuất hiện rồi trôi đi rất nhanh trên mạng xã hội. Video phụ thuộc vào thuật toán và nền tảng. Khóa học phụ thuộc vào hệ thống vận hành, công nghệ và người đứng sau nó.

Trong bối cảnh đó, sách vẫn là một hình thức lưu giữ tri thức độc lập và bền vững nhất.

Một cuốn sách không cần thuật toán để tồn tại. Nó không bị phụ thuộc vào nền tảng, không bị “mất reach”, không biến mất khi một kênh truyền thông ngừng hoạt động. Sách tồn tại như chính nó, với giá trị cốt lõi nằm ở nội dung, tư duy và chiều sâu của người viết.

Một cuốn sách có thể được đọc sau 5 năm, 10 năm, thậm chí 50 năm. Nó có thể được truyền tay qua nhiều thế hệ, được gạch chân, ghi chú, đọc lại nhiều lần trong những giai đoạn khác nhau của cuộc đời. Khi đó, sách không còn là một sản phẩm giải trí, mà trở thành tài liệu tham khảo, người bạn đồng hành và nguồn dẫn đường cho tư duy.

Với nhiều người, một cuốn sách đúng thời điểm có thể thay đổi cách họ nhìn cuộc sống, sự nghiệp và chính bản thân mình. Và chính điều đó khiến sách trở thành di sản tri thức có chiều sâu, thứ mà không một hình thức nội dung ngắn hạn nào có thể thay thế.

Nếu bạn mong muốn để lại một dấu ấn thực sự, không chỉ cho hiện tại mà cho cả tương lai, thì sách là một lựa chọn đáng để cân nhắc và dành thời gian theo đuổi.

Viết sách giúp xây dựng thương hiệu cá nhân và tạo đòn bẩy trong kinh doanh 

Trong kinh doanh tri thức, viết sách không chỉ mang ý nghĩa chia sẻ, mà còn là một đòn bẩy chiến lược cho thương hiệu cá nhân và sự nghiệp dài hạn.

Thứ nhất, sách giúp tăng uy tín chuyên gia một cách tự nhiên.

Một người “có sách” luôn được nhìn nhận khác bởi độ uy tín lúc này đã tăng lên đáng kể. Bởi để viết được một cuốn sách, người viết buộc phải có hệ thống tư duy rõ ràng, kiến thức đủ sâu và trải nghiệm đủ thật. Cuốn sách trở thành bằng chứng hữu hình cho năng lực và vị thế chuyên môn, giúp rút ngắn rất nhiều thời gian xây dựng niềm tin với công chúng.

Thứ hai, sách mở ra một hệ sinh thái sản phẩm hoàn chỉnh.

Từ một cuốn sách, bạn có thể phát triển thêm nhiều hình thức giá trị khác như coaching, consulting, khóa học, cộng đồng học tập hay diễn thuyết. Sách đóng vai trò như “lõi tri thức”, từ đó các sản phẩm và dịch vụ khác được triển khai một cách mạch lạc, nhất quán và có chiều sâu.

Cũng có nhiều nhà đào tạo đã có khoá học, có hệ thống tri thức được cộng đồng đón nhận từ nhiều năm trước mới bắt tay vào việc viết sách, xuất bản sách. Thường những người này có sự thành công trong việc tạo đòn bẩy kinh doanh sản phẩm hiện tại, đồng thời lượng sách bán ra cũng vì thế gia tăng đáng kể.

Cuối năm 2025, DIMI BOOK tụi mình có dự án xuất bản sách cho một tác giả về ngách “dinh dưỡng cho người suy thận”. Chị ấy chưa tự tin về số lượng sách bán nên tính in 200-300 cuốn. Tuy nhiên sau khi đăng thông tin pre-order (đăng bán sản phẩm khi chưa chính thức sản xuất) thì lượng đặt hàng vượt quá số in dự kiến. Thế là chị quyết định in 1000 cuốn cho lần xuất bản đầu tiên. Và bất ngờ hơn nữa, sau 1 tháng tiếp theo, chị muốn tái bản với số lượng in 5000. 

Nếu giá bìa 200k thì doanh thu cho 2000 cuốn cũng đã lên tới 400 triệu. (Giá chưa trừ chi phí sản xuất và marketing)

Thứ ba, sách giúp thu hút khách hàng chất lượng cao.

Người sẵn sàng đọc sách của bạn thường là những người nghiêm túc với vấn đề họ đang gặp, sẵn sàng đầu tư cho tri thức và có mức độ tin tưởng cao hơn so với người chỉ xem nội dung ngắn. Khi họ tìm đến bạn, mối quan hệ không bắt đầu từ sự hoài nghi, mà từ sự đồng cảm và thấu hiểu.

Vì thế, một cuốn sách không chỉ mang lại doanh thu trực tiếp. Quan trọng hơn, nó tạo ra giá trị dài hạn cho thương hiệu cá nhân, sự nghiệp và hệ sinh thái kinh doanh mà bạn đang xây dựng.

Sẽ còn nhiều lý do để bạn bắt đầu việc viết sách của mình, nhưng mình tin rằng viết sách sẽ không còn là điều “xa xỉ” mà trước đây bạn từng nghĩ. Bởi hiện tại có nhiều công cụ hỗ trợ, có nhiều dịch vụ đồng hành để bạn hoàn thiện cuốn sách đầu tay của mình một cách hoàn hảo nhất, tự tin nhất. 

Vậy nên điều đầu tiên trước khi đi vào quy trình để viết một cuốn sách bán chạy, bạn cần cho mình đủ lý do để bắt đầu viết sách nhé.

Hướng dẫn xây dựng quy trình viết sách bán chạy 

Rất nhiều cuốn sách được viết bằng tất cả tâm huyết, thời gian và trải nghiệm của tác giả, nhưng khi xuất bản lại không tạo được doanh số như kỳ vọng. Vấn đề không nằm ở việc cuốn sách đó không hay, mà nằm ở chỗ viết sách bán chạy là một bài toán chiến lược, chứ không chỉ là câu chuyện cảm xúc hay đam mê cá nhân.

Một cuốn sách bán chạy cần được đặt đúng vị trí ngay từ đầu: đúng người đọc, đúng nhu cầu, đúng thời điểm. Chưa kể chiến lược về marketing hay bản thân tác giả đã có sẵn lượng cộng đồng là điều tạo nên đột phá lớn cho một cuốn sách bán chạy. Nếu thiếu đi những yếu tố này, dù nội dung có giá trị đến đâu, cuốn sách vẫn rất dễ rơi vào tình trạng “được khen nhưng không được mua”.

Để tạo được một cuốn sách bán chạy, bạn cần một quy trình để tuân thủ, từ đó tạo được lợi thế cạnh tranh cho nội dung mình chuẩn bị xuất bản. 

Dưới đây là quy trình mà mình thường áp dụng khi tư vấn và biên tập cho các dự án sách thương mại, đặc biệt là sách dành cho độc giả đại chúng và kinh doanh tri thức.

Bước 1: Nghiên cứu thị trường để xác định nội dung viết sách 

Bạn xem qua video này của mình nhé:

Sai lầm phổ biến nhất của người viết sách lần đầu là suy nghĩ:

“Tôi viết những gì tôi thích.”

Thực tế, thị trường không quan tâm bạn thích điều gì. Thị trường quan tâm đến vấn đề của người đọc. Một cuốn sách chỉ có thể bán chạy khi nó giải quyết được nỗi đau thật, nhu cầu thật và mối quan tâm đang hiện hữu của một nhóm độc giả cụ thể.

Khi nghiên cứu thị trường trước khi viết sách, bạn cần chuyển góc nhìn từ “tôi muốn nói gì” sang “người đọc đang cần nghe điều gì”. Cụ thể, thị trường luôn xoay quanh ba yếu tố cốt lõi: người đọc đang đau ở đâu, họ sẵn sàng chi tiền cho giải pháp nào, và chủ đề nào đang có nhu cầu thật, không phải nhu cầu do tác giả tưởng tượng ra.

Để làm rõ điều đó, bạn cần trả lời ba câu hỏi nền tảng.

Thứ nhất, ai sẽ đọc cuốn sách này?

Bạn cần xác định rõ chân dung độc giả: độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp, bối cảnh sống và vấn đề họ đang gặp phải. Một cuốn sách viết cho người mới đi làm sẽ hoàn toàn khác với sách dành cho doanh nhân hay người làm chuyên môn lâu năm.

Thứ hai, họ đang tìm kiếm điều gì?

Những gì người đọc gõ trên Google, tìm trên Amazon hay thảo luận trên mạng xã hội chính là manh mối rõ ràng nhất về nhu cầu thị trường. Việc nghiên cứu từ khóa, tiêu đề sách bán chạy và nội dung được quan tâm giúp bạn tránh viết trong “vùng mù” của cảm xúc cá nhân.

Thứ ba, họ đã mua những cuốn sách nào tương tự?

Phân tích các đầu sách cùng chủ đề giúp bạn hiểu thị trường đang bão hòa hay còn khoảng trống, đồng thời xác định được điểm khác biệt mà cuốn sách của bạn cần có để cạnh tranh.

Một cuốn sách bán chạy luôn bắt đầu từ nhu cầu thật của người đọc, chứ không phải từ cảm hứng ngẫu hứng của người viết. Khi bạn thôi viết trong cô đơn và bắt đầu viết trong đối thoại với thị trường, khả năng thành công của cuốn sách sẽ tăng lên một cách rõ rệt.

Ví dụ 1: Viết theo cảm hứng cá nhân thì tạo nên một cuốn sách khó bán

Một người làm huấn luyện cá nhân muốn viết sách. Anh ấy nghĩ:

“Tôi đã trải qua rất nhiều biến cố, tôi muốn kể câu chuyện đời mình.”

Anh bắt đầu viết một cuốn sách thiên về hồi ký, kể lại toàn bộ hành trình cá nhân, những cảm xúc, suy tư và chiêm nghiệm riêng. Cuốn sách được viết rất chân thành, nhưng khi phát hành lại chỉ bán được cho bạn bè, người quen và một nhóm rất nhỏ độc giả quan tâm.

Lý do không phải vì sách dở, mà vì thị trường không được xác định rõ. Người đọc đại chúng không biết họ sẽ nhận được điều gì cụ thể từ cuốn sách này ngoài câu chuyện cá nhân của tác giả.

Ví dụ 2: Viết dựa trên nhu cầu thị trường thì sách dễ tiếp cận hơn

Cũng chính người đó, nhưng lần này anh đổi cách tiếp cận. Trước khi viết, anh dành thời gian quan sát và nghiên cứu:

• Trên Google, nhiều người tìm “làm sao vượt qua khủng hoảng tuổi 30”
  
• Trên mạng xã hội, rất nhiều người chia sẻ cảm giác mất phương hướng, mệt mỏi với công việc
  
• Trên Amazon, các sách về tái định hướng cuộc đời ở độ tuổi 25-40 bán rất tốt
  

Thay vì viết hồi ký thuần túy, anh xây dựng cuốn sách với góc nhìn:

“Hướng dẫn cách vượt qua khủng hoảng tuổi 30 từ chính trải nghiệm thật”

Câu chuyện cá nhân vẫn có, nhưng được đặt trong một cấu trúc giải quyết vấn đề rõ ràng. Kết quả là cuốn sách dễ được đón nhận hơn, dễ truyền thông hơn và có đầu ra tốt hơn. Để thu hút độc giả hơn, anh ấy sẽ làm thêm các sản phẩm phụ đi kèm như tặng khoá học Thiết kế cuộc đời mới trong 30 ngày; tặng thêm Checklist việc cần làm trong 30 ngày để vượt khủng hoảng…

Ví dụ 3: Nghiên cứu sách đã bán chạy để tìm khoảng trống

Một tác giả khác muốn viết sách về “kỷ luật cá nhân”.

Nếu chỉ viết theo cảm hứng, rất dễ rơi vào lặp lại những điều đã quá quen thuộc.

Nhưng khi nghiên cứu các sách cùng chủ đề, cô nhận ra:

• Nhiều sách nói về kỷ luật rất thiên về lý thuyết
  
• Ít sách nói về kỷ luật từ góc nhìn người từng thất bại, từng bỏ cuộc
  

Từ đó, cô chọn hướng viết:

Kỷ luật cho người từng mất động lực, từng bỏ dở và muốn làm lại từ đầu

Chính việc xác định khoảng trống thị trường này đã giúp cuốn sách tạo được dấu ấn riêng và chạm đúng nhóm độc giả mục tiêu.

Viết sách bán chạy không bắt đầu từ câu hỏi “Tôi muốn viết gì”,

mà bắt đầu từ câu hỏi “Người đọc đang cần điều gì, và tôi có thể giúp họ như thế nào”.

Khi bạn viết trong đối thoại với thị trường, cuốn sách không chỉ được hoàn thành, mà còn có cơ hội sống, được đọc và được lan tỏa.

Cuốn sách Luyện âm & Phonics của Cô Bình Tiếng Anh được DIMI BOOK xuất bản năm 2025, giá sách là 410k, sách chỉ tập trung vào ngách duy nhất là hướng dẫn đọc âm đúng chuẩn nhưng trình bày ở dạng dễ hiểu nhất. Sách được độc giả nhận xét rất khác với những cuốn sách khác trên thị trường vì độ dễ hiểu (tác giả đi từ chính trải nghiệm của mình để làm sao ai đọc cũng vận dụng được, dù người đó không giỏi tiếng Anh). Và làm theo cách thức học tiếng Anh như tiếng mẹ đẻ để dễ thẩm thấu kiến thức nhất. 

Kết quả là sách bán rất tốt, tác giả in 2000 cuốn nhưng dự định tái bản trong năm 2026 này. Đây là một cuốn sách bán chạy nếu xét về yếu tố tác giả mới, dòng sách chủ đề tiếng Anh có sự cạnh tranh cao trên thị trường. 

Bạn có thể đọc thêm về nội dung này ở bài viết: XUẤT BẢN SÁCH A-Z 2026

Bước 2: Nghiên cứu sâu các sách cùng chủ đề

Một trong những bước quan trọng nhất khi viết sách bán chạy, nhưng thường bị bỏ qua, chính là tham khảo các sách đã có cùng chủ đề trên thị trường. Nhiều người e ngại rằng việc tham khảo sẽ khiến mình “bị ảnh hưởng” hoặc “mất chất riêng”. Thực tế, tham khảo không đồng nghĩa với sao chép. Ngược lại, đó là cách giúp người viết tránh viết trong mù mờ và lặp lại những gì đã bị viết quá nhiều.

Tham khảo sách cùng chủ đề giúp bạn hiểu rõ mặt bằng chung của thị trường: độc giả đang quen với kiểu nội dung nào, cấu trúc ra sao, giọng văn phổ biến là gì. Khi nắm được bức tranh tổng thể này, bạn sẽ dễ dàng nhận ra đâu là những ý tưởng đã quá quen thuộc, thậm chí bị lạm dụng, và đâu là những khoảng trống vẫn chưa được khai thác đủ sâu.

Một cách tham khảo hiệu quả là bắt đầu từ phần mục lục của các cuốn sách bán chạy. Mục lục cho bạn thấy cách tác giả khác tổ chức tư duy, sắp xếp nội dung và dẫn dắt người đọc. Chỉ cần nhìn qua vài mục lục, bạn đã có thể nhận ra những mô típ lặp lại và những hướng tiếp cận quen thuộc.

Tiếp theo, hãy dành thời gian đọc review 5 sao và cả review 1 sao. Review 5 sao cho bạn biết điều gì khiến độc giả hài lòng, điều gì họ cảm thấy “được giá” khi mua sách. Trong khi đó, review 1 sao lại đặc biệt giá trị, vì nó chỉ ra những điểm độc giả thất vọng, những kỳ vọng chưa được đáp ứng hoặc những phần nội dung họ cho là sáo rỗng, khó áp dụng.

Trong quá trình này, bạn nên ghi chú lại một cách có hệ thống về những điểm độc giả khen nhiều, những điểm bị chê lặp lại, và những câu hỏi mà người đọc vẫn chưa tìm được câu trả lời thỏa đáng trong các cuốn sách hiện có.

Từ tất cả những dữ liệu đó, bạn cần quay về và trả lời cụ thể cho câu hỏi:

“Cuốn sách của tôi khác gì, và tốt hơn ở điểm nào?”

Sự khác biệt không nhất thiết phải nằm ở việc tạo ra một chủ đề hoàn toàn mới, mà có thể đến từ góc nhìn, trải nghiệm cá nhân, mức độ cụ thể, tính ứng dụng hoặc cách kể chuyện. Khi bạn trả lời được câu hỏi này một cách rõ ràng, cuốn sách của bạn không chỉ tránh được sự trùng lặp, mà còn có cơ hội tạo dấu ấn riêng và đứng vững trên thị trường.

Bước 3: Kết hợp kiến thức chuyên môn và trải nghiệm cá nhân 

Thông thường để có được ngách đúng bạn cần tạo được điểm chung giao thoa giữa ba vòng tròn. Vòng tròn 1 là vòng tròn sở thích cá nhân của bạn. Vòng tròn 2 là vòng tròn thế mạnh của bạn. Vòng tròn 3 là vòng tròn thị trường cần.  

Nếu làm các bước trước đầy đủ thì bạn đã vẽ được vòng tròn số 3 rồi đấy. Còn vòng tròn 1 và 2 tương ứng với trải nghiệm cá nhân khiến bạn thích thú và kiến thức chuyên môn bạn đã tích lũy theo năm tháng. 

Một cuốn sách bán chạy hiếm khi chỉ dựa vào lý thuyết thuần túy hoặc câu chuyện cá nhân thuần cảm xúc. Nếu chỉ có lý thuyết, cuốn sách dễ khô khan, xa rời thực tế và khó áp dụng. Nếu chỉ có cảm xúc cá nhân, cuốn sách có thể chạm, nhưng khó tạo được niềm tin bền vững với số đông độc giả.

Sức mạnh thật sự của một cuốn sách nằm ở sự giao thoa giữa kiến thức chuyên môn, trải nghiệm thật và quan sát thực tế. Khi người viết vừa hiểu vấn đề ở tầng lý thuyết, vừa đã sống qua, va chạm và thử nghiệm trong đời thực, nội dung sẽ tự nhiên có chiều sâu và độ thuyết phục cao hơn.

Người đọc tin bạn không phải vì bạn nói đúng, mà vì bạn đã sống qua điều đó. Họ nhận ra sự chân thật trong cách bạn kể chuyện, trong những sai lầm bạn dám thừa nhận và trong cách bạn rút ra bài học từ chính hành trình của mình.

Vì vậy, khi viết sách, đừng cố tỏ ra hoàn hảo hay “đứng trên cao để dạy người khác”. Hãy viết một cách chân thật, có hệ thống và với góc nhìn riêng. Chính sự không hoàn hảo được soi chiếu bằng trải nghiệm thật sẽ tạo nên sức nặng cho cuốn sách.

Bước 4: Xây dựng dàn ý chiến lược, cách tạo khung xương của một cuốn sách bán chạy

Dàn ý không chỉ giúp bạn viết dễ hơn. Quan trọng hơn, dàn ý chính là khung xương quyết định trải nghiệm đọc của độc giả. Một cuốn sách hay về nội dung nhưng thiếu dàn ý chiến lược rất dễ rơi vào tình trạng lan man, lặp ý hoặc đứt mạch cảm xúc.

Một dàn ý tốt giúp giữ mạch logic xuyên suốt cuốn sách, dẫn dắt người đọc đi từ vấn đề họ đang gặp, đến giải pháp họ cần, và cuối cùng là sự chuyển hóa trong tư duy hoặc hành động. Đó là hành trình có chủ đích, không phải tập hợp các chương viết rời rạc.

Một dàn ý bạn có thể tham khảo như sau: bắt đầu bằng việc gọi tên nỗi đau hoặc câu hỏi lớn của người đọc, sau đó từng bước tháo gỡ, cung cấp góc nhìn, ví dụ và giải pháp, đồng thời tạo ra những cao trào cảm xúc đủ để người đọc cảm thấy được thấu hiểu. Xen kẽ trong đó là những điểm dừng hợp lý để người đọc suy ngẫm, chiêm nghiệm và liên hệ với chính cuộc sống của mình.

Thông thường sau khi có dàn ý, bạn nên tạo mục lục chi tiết hoàn chỉnh nhất với từng phần, từng chương, đồng thời chia từng phần tương ứng với số từ để tránh viết quá nhiều hoặc viết quá ít khiến bản thảo không cân đối. 

Ví dụ một bản thảo tạo ra cuốn sách khổ 14.5×20.5 trong 260 trang, bạn cần viết ít nhất 50.000 – 60.000 từ. Vậy bạn cần chọn chương nào là chương đắt giá nhất của bản thảo để viết dài hơn hay viết nội dung cân xứng hết cho các chương. Như bản thảo có 4 chương, mỗi chương viết từ 10.000 từ – 15.000 từ, vậy sau khi phân bổ với sườn nội dung cụ thể, bạn sẽ biết mình cần làm gì tiếp theo rồi chứ?

Sách bán chạy không phải là sách dày nhất, mà là sách khiến người đọc muốn lật trang tiếp theo, đọc tiếp chương sau và cảm thấy tiếc nếu phải gấp sách lại.

Bước 5: Thiết lập thời gian và kỷ luật viết sách 

Năm 2019, mình quyết tâm viết bản thảo sách để xuất bản vì bản thân muốn trước năm 30 tuổi có tên mình ở bìa sách. Mốc thời gian ngày càng đến gần nên mình đặt mục tiêu và cố gắng thực hiện cho bằng được. Dù trước đó ý định viết sách của mình đã chớm hình thành rồi để đó đến cả 4 năm. 

Mời bạn đọc thêm bài viết của mình: Làm thế nào để viết được một cuốn sách đầu tay?

Mình đã lên mốc thời gian hai tháng để hoàn thiện bản thảo và lựa chọn không gian yên tĩnh ở quê để viết sách. Trong khoảng thời gian đó mình không nhận bất kỳ công việc nào khác mà chỉ có viết sách từ sáng đến chiều và tối. Thế là sau hai tháng mình cũng hoàn thiện được bản thảo đầu tiên. Mình sẽ không bao giờ quên được sự hạnh phúc khi chiến thắng chính mình trong khoảnh khắc ấy. Mình mong bạn cũng sẽ sống trong cảm giác đó khi thực sự nghiêm túc với mục tiêu mà bản thân đặt ra. 

Rất nhiều bản thảo dở dang không phải vì người viết thiếu khả năng, mà vì quá phụ thuộc vào cảm hứng. Cảm hứng đến rồi đi, trong khi viết sách là một hành trình dài hơi, đòi hỏi sự bền bỉ.

Bạn không cần viết mỗi ngày 2000 chữ. Thực tế, chỉ cần viết đều đặn khoảng 500–1000 chữ mỗi ngày, duy trì liên tục trong 60–90 ngày, bạn đã có thể hoàn thành một bản thảo nghiêm túc. Điều quan trọng không nằm ở tốc độ, mà nằm ở sự đều đặn.

Viết sách cần được nhìn nhận như một dự án, chứ không phải thú vui cuối tuần. Điều đó đồng nghĩa với việc bạn cần cố định khung giờ viết, chủ động tắt thông báo, tạo không gian tập trung và cho phép mình viết trước, sửa sau. Việc chỉnh sửa luôn có thể làm tốt hơn khi bản thảo đã tồn tại, nhưng không có gì để sửa nếu bạn không viết ra.

Lúc xưa mình có tổ chức thử thách 100 ngày viết sách, luật đặt ra là người tham gia cược 5 triệu và cần hoàn thành bản thảo đầu tay trong 100 ngày. Nếu không hoàn thành thì số tiền sẽ mất. Đây cũng là cách để đưa bạn vào động lực để thúc đẩy sự hoàn thiện bản thảo một cách nghiêm túc hơn. Có người đồng hành hỗ trợ, có đồng đội để tiếp sức thì việc hoàn thành cuốn sách sẽ đơn giản hơn rất nhiều. 

Nếu bạn cần ai đó đồng hành, có thể nhắn tin cho mình nhé! 

Sách không được viết xong bởi người giỏi nhất, mà bởi người kiên trì nhất.

Bước 6: Hoàn thành cuốn sách đầu tay 

Có thể cuốn sách đầu tay chưa phải là kiệt tác tạo được sức hút mạnh nhất trong lòng độc giả, nhưng điều này không đồng nghĩa với việc cuốn sách bạn tạo ra kém giá trị. Ngược lại, cuốn sách đầu tiên chính là bước khởi đầu quan trọng nhất của hành trình viết.

Mình còn nhớ bản thảo đầu tay mình đã bị từ chối bởi nhà xuất bản vì mình viết thể loại truyện ngắn (chưa phải sở trường của mình). Và mình được gợi ý để viết một bản thảo với nội dung khác đúng với sở trường của mình hơn. Nếu viết xong cơ hội được mua bản quyền để xuất bản gần như là chắc chắn. Nhưng nếu không viết bản thảo đầu, không mạnh dạn gửi đi thì mình đâu biết được, cũng đâu có cơ hội cho các bản thảo tiếp theo ra đời. Để rồi cuốn sách Rạng danh tài trí Việt năm châu của mình được xuất bản đúng lúc mình mong muốn. 

Cuốn sách đầu tay giúp bạn hiểu quy trình, hiểu chính mình trong vai trò tác giả và quan trọng nhất là phá vỡ nỗi sợ lớn nhất: sợ bắt đầu. Rất nhiều tác giả thành công đều thừa nhận rằng, nếu họ không viết cuốn sách đầu tiên, họ sẽ không bao giờ có cuốn thứ hai.

Viết, xuất bản, học hỏi và trưởng thành là một vòng lặp cần thiết. Mỗi cuốn sách sau sẽ tốt hơn cuốn trước, rõ ràng hơn về giọng văn, sắc nét hơn về tư duy và hiệu quả hơn về chiến lược.

Điều quan trọng là bạn có dám bắt đầu viết hay không mà thôi. Nếu có khó khăn, cần người đồng hành hỗ trợ, hoặc muốn học một khoá viết sách bài bản hơn, hãy nhắn tin cho mình để được chia sẻ nhé! Mình mong bạn sớm có được một bản thảo hoàn hảo của chính mình và sớm xuất bản ra được công chúng.